Een kijkje in de spreekkamer van Lynn van de Polder, kandidaat-notaris bij Signum Notariaat
Onbewust zuiver aanvaarden: blijf alert
In de notariële praktijk krijgt men regelmatig te maken met cliënten die (wellicht) erfgenaam zijn in een nalatenschap.
Op het eerste gezicht lijkt de vraag eenvoudig: ‘Wat moet ik nu doen?’ In werkelijkheid kunnen hier belangrijke risico’s schuilen.
Wat geef je aan cliënten mee?
Een nalatenschap verwerpen of aanvaarden
Een erfgenaam heeft drie opties, namelijk om een nalatenschap: (1) zuiver te aanvaarden, (2) beneficiair te aanvaarden, of (3) te verwerpen. Vooral het onderscheid tussen zuivere en beneficiaire aanvaarding verdient aandacht. Bij zuivere aanvaarding treedt de erfgenaam zonder voorbehoud in alle rechten en verplichtingen van de erflater. Dat betekent dat ook schulden (óók als deze hoger zijn dan de baten) voor eigen kunnen rekening komen. Bij beneficiaire aanvaarding wordt de nalatenschap afgewikkeld volgens de wettelijke vereffeningsregels en kan de erfgenaam niet met zijn privévermogen worden aangesproken voor een tekort. Door verwerping geeft men simpelweg aan geen erfgenaam te willen zijn.
Gedragingen die kunnen leiden tot zuivere aanvaarding
Een belangrijk punt is dat zuivere aanvaarding niet altijd een bewuste keuze is. Ook gedragingen kunnen leiden tot zuivere aanvaarding. Een erfgenaam kan dus door zijn handelen al gebonden zijn, zonder dat hij zich daarvan bewust is. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het verkopen van goederen uit de nalatenschap (zoals een auto of inboedel) of het opnemen of gebruiken van geld van de rekening van de overledene.
Een voorbeeld ter illustratie:
Een dochter ontdekt na het overlijden van haar moeder dat er nog € 5.000 op de bankrekening van haar moeder staat. Zij gebruikt dit bedrag om enkele privé-uitgaven te betalen, in de veronderstelling dat zij daar als erfgenaam recht op heeft. Pas later blijkt dat moeder ook veel openstaande schulden heeft. Het opnemen en gebruiken van geld uit de nalatenschap kan worden gezien als een daad van zuivere aanvaarding. Daardoor kan de dochter door de betreffende schuldeisers alsnog aansprakelijk worden voor de schulden van de nalatenschap.
Sommige handelingen zijn wél toegestaan zonder dat automatisch sprake is van zuivere aanvaarding, zoals het regelen van de uitvaart of het veiligstellen van goederen. Bij dergelijke handelingen verdient het aanbeveling zorgvuldig te werk te gaan en nauwkeurig te registreren welke goederen worden veiliggesteld of bewaard.
De rol van de notariële praktijk: tijdig waarschuwen
Vaak komen cliënten pas in beeld als zij mogelijk al handelingen hebben verricht. Ook komt het steeds vaker voor dat cliënten bellen naar kantoor en hen wordt medegedeeld dat het nog even duurt voordat ze terecht kunnen op kantoor. Daarom is het van belang om bij de eerste contactmomenten cliënten erop te wijzen dat zij terughoudend moeten zijn met het verrichten van bepaalde handelingen.
Categorieën: Een kijkje in de spreekkamer