Door: Jeroen van der Weele – notaris bij Hak & Rein Vos Notarissen
Stel je voor: er komt een statutenwijziging binnen voor een BV. Lijkt simpel. Totdat je ontdekt dat de aandelen in de BV zijn verkregen een jaar voordat het huwelijk tussen de aandeelhouder en haar echtgenoot werd ontbonden. En om het nog interessanter te maken: de voormalige echtgenoten waren gehuwd in algehele gemeenschap van goederen, maar de aandelen zijn nooit formeel verdeeld. Welkom in een van de lastigste hoekjes van de notariële praktijk, waar huwelijksvermogensrecht en vennootschapsrecht elkaar ontmoeten – en waar het makkelijk mis kan gaan als je niet oplet.
Eerst even terug in de tijd: 1 januari 2012
Om te begrijpen waar de schoen wringt, moeten we even terug naar 1 januari 2012. Vóór die datum was het overzichtelijk: een huwelijksgoederengemeenschap werd pas ontbonden als de echtscheiding was ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dus zolang die inschrijving niet had plaatsgevonden, wist je waar je aan toe was.
Dat is gewijzigd per 1 januari 2012. Vanaf dat moment wordt de gemeenschap van goederen ontbonden op het moment dat het echtscheidingsverzoek wordt ingediend bij de rechtbank. Dus niet pas bij de inschrijving in de registers van de burgerlijke stand. Dat scheelt soms maanden, soms jaren.
Waarom is dit belangrijk? Omdat je in die tussenperiode te maken hebt met een ontbonden maar nog niet verdeelde gemeenschap. De ex-partners zijn dan allebei “deelgenoot” en moeten samen beslissen over alles wat tot die gemeenschap behoort. Inclusief die aandelen in de BV.
Twee kapiteins op één schip
Nu wordt het interessant. Stel, mevrouw Jansen staat als enige aandeelhouder in het register van de BV; zij heeft in 1999 de BV opgericht en was sinds dat moment enig aandeelhouder (en enig bestuurder). Zij en haar ex-echtgenoot zijn in 2000 gescheiden, maar de aandelen zijn nooit officieel verdeeld. Wie mag er dan stemmen op de aandeelhoudersvergadering?
Het antwoord: allebei. Of eigenlijk: samen. Want volgens de wet zijn beheersdaden – en daar valt stemmen over een statutenwijziging onder – iets wat deelgenoten gezamenlijk moeten doen. De heer Jansen is geen aandeelhouder, maar hij is wel degelijk mede-eigenaar van die aandelen omdat deze behoren tot een ontbonden huwelijksgoederengemeenschap.
Passeer je de statutenwijziging zonder de medewerking van de heer Jansen? Dan heb je een probleem. De besluitvorming kan achteraf worden aangetast, en dat is niet alleen vervelend voor de cliënt, maar ook voor het notariskantoor.
Hoe moet je dit oplossen?
Voordat je aan de slag gaat met zo’n statutenwijziging, zijn er een paar dingen die je moet nagaan:
Ten eerste: wanneer zijn de aandelen verkregen en bestond op dat moment een gemeenschap van goederen waarin deze aandelen vielen. Dit is cruciaal vanwege die wetswijziging van 2012. Is het verzoek ingediend vóór 1 januari 2012? Dan geldt het oude systeem en is de gemeenschap van goederen pas ontbonden bij inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand. Is het verzoek ingediend op of na die datum? Dan is de gemeenschap van goederen al eerder ontbonden, namelijk vanaf het moment van indiening van het verzoek tot echtscheiding.
Ten tweede: zijn de aandelen al verdeeld? En dan bedoelen we echt verdeeld, met een notariële akte. Een afspraak in het echtscheidingsconvenant dat “zij de aandelen krijgt” is daarvoor niet genoeg. Zonder formele verdeling zijn beide ex-partners nog steeds samen eigenaar!
En nu praktisch: hoe los je dit op?
Dat is natuurlijk afhankelijk van de wens van partijen. Als we kijken naar onze casus, zal het écht niet de bedoeling zijn dat de heer Jansen nog enige zeggenschap heeft binnen de BV. In dat geval zal er dus nog verdeeld moeten worden. Dat betekent dat voorafgaand aan het passeren van de akte van statutenwijziging nog een akte van verdeling gemaakt moet worden. Daarbij is natuurlijk van belang om na te gaan wat de afspraken zijn tussen de ex-echtgenoten.
Een andere optie is dat beide deelgenoten hun medewerking verlenen aan de besluitvorming. Dat kan door ze allebei uit te nodigen voor de aandeelhoudersvergadering, of door een volmacht te regelen.
In de akte zelf is het verstandig om in de considerans duidelijk te vermelden wat de situatie is. Iets in de trant van: “De aandelen behoren tot de ontbonden huwelijksgoederengemeenschap die heeft bestaan tussen X en Y. Beide deelgenoten verlenen hun medewerking aan de onderhavige besluitvorming.” Zo is voor iedereen helder wat er aan de hand is en waarom beide partijen betrokken zijn.
De moraal van het verhaal
De persoonlijke situatie van een aandeelhouder kan zeer relevant zijn voor de juridische uitwerking. Behoren de aandelen tot een ontbonden huwelijksgoederengemeenschap? Wanneer is die gemeenschap van goederen ontbonden? Zijn afspraken gemaakt over de verdeling én heeft die verdeling daadwerkelijk plaatsgehad? Het zijn vragen die zeer relevant zijn en waar de notaris van toegevoegde waarde is.
Want een statutenwijziging die achteraf ongeldig blijkt omdat de ex-echtgenoot niet heeft meegetekend – dat is pas echt ongemakkelijk. Voor de cliënt, voor de notaris, en ja, ook voor jou als medewerker die het dossier heeft behandeld.
Dus de volgende keer dat er een statutenwijziging van een BV op je bureau landt: even checken of er spoken uit het verleden zijn. Het kost je vijf minuten extra, maar het kan je uren aan herstelwerk schelen.
Categorieën: Een kijkje in de spreekkamer